BEDRIJVEN DUNNEN TOPLAAG UIT

Steeds meer managers en hogere kaderleden komen op
straat te staan. Sommigen valt het zwaar een nieuwe job te
vinden. ‘Ook al zie je op het allerhoogste niveau soms iets
grotere ego’s, dan nog is het een stevige deuk in hun
zelfvertrouwen.’
GOELE DE CORT

Als managers en hogere kaderleden ontslagen worden, haalt dat zelden het nieuws.
Het zijn geen massaontslagen en er staan geen stakers aan de poorten. Maar het
gebeurt wel steeds vaker, signaleren headhunters, outplacementbegeleiders en
vakbonden. ‘Ik heb de trend doorheen mijn carrière aan belang zien winnen’, zegt Luc
Verstraete, die bij Ascento ontslagen managers begeleidt. ‘Zeker sinds de crisis denken
steeds meer bedrijven na over het weghalen en uitdunnen van managementlagen. Dat
is nog altijd aan de gang.’
Ook Wout Van Impe, Group Director bij headhunter Mercuri Urval, ziet het
gebeuren. ‘Veel organisaties hebben een veel te groot waterhoofd en slanken nu af. Los
van hun kwaliteiten worden er dus heel wat managers de laan uitgestuurd. Maar
organisaties evalueren ook strenger: zowel klanten als personeel worden kritischer,
dus wie niet meer de juiste vaardigheden heeft als peoplemanager, gaat eruit.’



Ontgoocheling is groot
Managers die ontslagen worden, moeten we daar medelijden mee hebben? Vaak
kunnen ze rekenen op een mooie ontslagvergoeding en individuele begeleiding, en
met hun ervaring moeten de nieuwe jobs toch voor het oprapen liggen.
‘Bijna zonder uitzondering stellen ze hun verwachtingen voor een
nieuwe job uiteindelijk bij. Zeker als ze ouder dan 55 jaar zijn’
Maar net voor hen komt een ontslag vaak extra hard aan, zegt Verstraete. ‘Het zijn
mensen die jarenlang enorm loyaal geweest zijn, veel vrije tijd in het bedrijf gestopt
hebben, er altijd stonden als het nodig was. Als zij dan aan de kant geschoven worden,
is de ontgoocheling vaak enorm. En vergis je niet: ook al zie je op het allerhoogste
niveau soms iets grotere ego’s, dan nog is het een stevige deuk in hun zelfvertrouwen.’

Moeite met LinkedIn
Managers en hogere kaderleden willen na de eerste schok vaak wel weer zo snel
mogelijk aan het werk, merkt Verstraete. ‘Maar bijna zonder uitzondering stellen ze
hun verwachtingen voor een nieuwe job uiteindelijk bij. Zeker als ze ouder dan 55 jaar
zijn, of heel lang in hetzelfde bedrijf hebben gewerkt.’
Soms hebben managers ook niet de vaardigheden in huis die ze denken te hebben.
‘Voor sommigen is het aansturen en motiveren van mensen geen passie’, zegt Van
Impe. ‘Het waren vaak de besten in hun vak die carrière maakten. Je ziet dat ook in
ziekenhuizen: stel dat je daar een gespecialiseerd jurist een degelijk loon wilde geven,
dan moest je hem aan het hoofd van een team zetten. Terwijl dat misschien niet zijn
talent was. Vandaag verwachten bedrijven vooral dat managers gedreven worden om
medewerkers te coachen, want anders lopen die weg. En ze zitten soms met een hele
generatie managers die op dat vlak te weinig is uitgedaagd.’
Ook Verstraete ziet ontslagen managers die eerder vakspecialisten zijn, geen
natuurlijke leiders. ‘Dat moet je hen dan ook duiden. Maar ook de echte
peoplemanagers, de generalisten met minder kennis in de diepte, hebben het moeilijk
om een nieuwe job te vinden. Want vaak wordt er toch wel ergens een vakinhoudelijke
kennis verwacht.’
‘Sommigen moeten er ook aan wennen zelf de handen uit de mouwen te steken.
Voordien hadden ze mensen in dienst om het praktische werk te doen. En dan zie je
dat ze nu plots worstelen met bijvoorbeeld administratie of het aanmaken van een
LinkedIn-account.’

Zelfstandig consultant
Niet verwonderlijk dat velen uiteindelijk kiezen voor het zelfstandigenstatuut. Ook
Koert Verbruggen (53), in 2016 vertrokken bij Nagelmackers, ging als zelfstandige aan
de slag.
‘Vergelijk gewoon al het aantal banken en directiecomités van tien jaar geleden met
de jobmarkt vandaag. Er zijn heel veel dergelijke jobs verdwenen.’
Hij is nu aan de slag als expert-consultant, en zeker niet uitsluitend in de financiële
wereld. ‘Na dertig jaar vergeet je soms dat er nog andere sectoren bestaan. Het is dus
heel aangenaam om ook eens in maakbedrijven te komen, bijvoorbeeld. Als er dan
ergens een vaste job uit voortkomt, kan dat een mooie kans zijn. Het is niet allemaal
kommer en kwel.’

GETUIGE 1
Frederik. marketingdirecteur en ceo

‘Ik dacht dat het bedrijf en ik op een lijn zaten’
Frederik (50) was twaalf jaar marketingdirecteur en twee jaar ceo voor België en Nederland bij
een grote Amerikaanse multinational.
‘Ik was onderweg in de auto toen het telefoontje kwam. We denken dat jij niet de juiste persoon
bent voor de job. Ik begreep er niets van; ik was al achttien jaar in dienst bij het bedrijf, met
niets dan positieve evaluaties. Ook nu zat ik op schema om mijn resultaten te behalen. Maar
meer uitleg kreeg ik niet. Of ik meteen ook even de belangrijkste klanten kon uitnodigen voor
een meeting om hen persoonlijk het nieuws te vertellen? Dat kon ik echt niet aan.’
‘Ik ben afgestudeerd in boekhouding en financieel recht. Bij de multinational waar ik toevallig
terechtkwam, ontdekte ik dat mensen coachen mij veel beter ligt. Was ik misschien té menselijk,
vraag ik me nu af. In elk geval, ik groeide snel door, soms misschien te snel, maar kansen moet
je grijpen, vind ik.’
‘De job was een groot deel van mijn leven, niets was me te veel, en zeker de laatste jaren waren
fantastisch. Spijt dat ik zo veel van mezelf gegeven heb, heb ik niet. Maar wel dat ik vertrouwen
had in het globale management. Cynisch als je dat bedrijf nu ziet uitpakken met slogans over
hoe alles bij hen om hun mensen draait.’

Fijn om even thuis te zijn?
‘Mijn partner bekeek het filosofisch, zei dat dit ook nieuwe kansen opende. Maar dat was een
beetje te vroeg (lachje). Sommigen reageerden bot: jij krijgt toch een hoge ontslagpremie? En is
het niet fijn om even thuis te zijn? Geloof me, na twee maanden heb je elk klusje in huis gedaan,
en je kunt niet hele dagen alleen gaan sporten.’
‘Mijn zelfvertrouwen was wat aangetast, ja. In de outplacementbegeleiding had ik nood aan
erkenning. Je voelt je even reddeloos. Als ik vroeger feedback vroeg, was dat vooral aan
ondergeschikten. Nu zie ik dat zij niet het beste klankbord waren. Ceo is een eenzame positie,
maar ik had het gevoel dat het bedrijf en ik op een lijn zaten.’
‘Per toeval ben ik in contact gekomen met een bedrijfje in handtassen en lederwaren, waar ik
mijn expertise kan inzetten, als zelfstandige. Het is geen multinational, nee, maar het is
uitdagend en mijn ervaring heeft er nut. We zien wel hoe dat verder loopt.’
‘Van de VDAB krijg ik aanbiedingen voor junior marketing assistent; pijnlijk als je
marketingdirecteur bent geweest. Ik wil gerust water bij de wijn doen en opnieuw beginnen,
maar ik verdiende vroeger meer dan 10.000 euro bruto per maand en ik ga echt niet voor 3.000
euro aan de slag. In het begin was ik vooral bang dat ik weer voor het geld zou moeten gaan
werken, dat de tijd van werken voor het plezier, voor zingeving en ontwikkeling, voorbij was.’

GETUIGE 2
Johan, sitemanager

‘Na vijf, zes sollicitaties slaat de paniek wel toe’
Johan (57) werd in 2015 na acht jaar als sitemanager in de metaalsector ontslagen.
‘Jarenlang ging alles prima. Ik rapporteerde aan buitenlandse directeurs met wie ik op dezelfde
golflengte zat. Plots werden zij ontslagen en vervangen door een vertrouweling van de eigenaar,
en toen begonnen ook voor mij de problemen. Veiligheid, mijn stokpaardje, was plots geen
prioriteit meer. Uiteindelijk heb ik in niet mis te verstane bewoordingen op de hiërarchische
verantwoordelijkheden gewezen. Dat is me niet in dank afgenomen, en ik ben ontslagen.’
‘Het heeft me bloed, zweet en tranen gekost om op mijn leeftijd opnieuw aan de slag te geraken.
Na vijf, zes sollicitaties waarin je tot de laatste ronde raakt maar het toch niet haalt, slaat de
paniek toe, dat kan ik je verzekeren. Een zware hypotheek en studerende kinderen: de maanden
gaan snel, je spaarboekje slinkt zienderogen.’

Bedreigend cv
‘Zelf ben ik heel graag bezig met nieuwe technologie, maar ik botste op de verwachting dat
oudere mensen minder snel en flexibel zijn. Iets onder mijn niveau aannemen? Daarvoor was
mijn cv te bedreigend, denk ik. Ze vreesden dat ik binnen een paar maanden op hun stoel zou
willen zitten.’
‘Wat me gered heeft, was mijn inschrijving aan de universiteit voor een getuigschrift lean
management. Toen ik dat op mijn cv zette, kreeg ik plots zes serieuze gesprekken in twee
weken, met drie aanbiedingen tot gevolg. Ik denk dat ik met die opleiding toonde dat ik niet te
beroerd ben om nog bij te leren en nog toekomstplannen heb. Ik heb er in elk geval een job als
general manager aan overgehouden, in een andere sector, en als zelfstandige.’
‘Een trauma heb ik aan mijn ontslag niet overgehouden, maar het wringt wel dat alles wat ik
daar heb opgebouwd, verloren is gegaan. Je wordt niet afgerekend op je resultaten, één persoon
kan je carrière kraken. Maar ik ben blij dat ik trouw gebleven ben aan mijn visie.’

Wegwerpmaatschappij
‘Het is me wel duidelijk geworden dat we leven in een wegwerpmaatschappij. Op privévlak,
maar ook op zakelijk vlak: we kunnen razendsnel vervangen worden. Voor mijn ontslag was ik
bijvoorbeeld al enkele jaren bezig met de opleiding van een medewerker. Ik zag in hem een
waardige opvolger als ik met pensioen zou gaan, ik wilde de continuïteit verzekeren. Daar hou ik
me nu niet meer mee bezig. Nu denk ik: er zal nog veel water naar de zee stromen voor het zo
ver is.’
 

Artikel: De Standaard, 10/11/2017
Tagging: outplacement, executive career coaching